الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )
205
المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )
ولى معنايش اينستكه شترت را كه به گلّهاش مىرود برنمىگردانم . ( نده ، ينده ، ندها الابل شتران را راند كه در جاهليّت به معنى طلاق دادن بوده - صحاح ) . سُرْبة : قسمتى از شتران از ده تا بيست . مَسْرُبة : موهاى ريز فروهشته از سينه به پائين . سَرَاب : درخشش ، كه در بيابان مثل آب از دور نمايان است كه در ديدگاه بيننده ، آب روان تصوّر مىشود و واژه - سراب - در بارهء چيزى است كه حقيقتى از آب ندارد مقابل واژه شراب براى نوشيدنى در چيزى كه حقيقتى از آب را در بر دارد ، خداى تعالى گويد : ( كَسَرابٍ بِقِيعَةٍ يَحْسَبُهُ الظَّمْآنُ ماءً - 39 / نور ) ( همچون سراب دورى كه تشنگان آبش پندارند ) و ( سُيِّرَتِ الْجِبالُ فَكانَتْ سَراباً - 20 / نباء ) ( كوهها ريزان و روان شوند ) . سربل : السِّرْبَال : پيراهن بلند از هر جنسى كه باشد ، در آيات : ( سَرابِيلُهُمْ مِنْ قَطِرانٍ « 1 » - 50 / ابراهيم ) .
--> ( 1 ) آيهء 81 / نمل است كه نعمتهاى ريشهاى و واقعى رفاهى را براى انسانى كه به انسان و فراموشى انس دارد و نعمتهاى الهى را از ياد مىبرد يادآورى مىكند كه : شما بر اساس نظام فطرى و فكرى كه خداوند در وجودتان نهاده با ساختن خانهها آنها را محلّ آسايشتان قرار داده نه تنها خانههاى ثابت بلكه از پوست حيوانات و شاخههاى درختان نيز سر پناهى قابل حمل و نقل و سبك برايتان فراهم آورد كه اگر حيوانات دست آموز نبودند نه تنها از پوست و گوشت كه از پشم و شير و بقيّه مواهبشان ، بشر بىبهره بود ، سپس گويد - از كرك و پشم و موهاى آنها تا مدّتى معيّن برايتان وسيله اثاث و كالا قرار داد براى شما در طبيعت از مواد سنگى و خاكى آن وسيلهء ساختمان و سايبان و همچنين از مواد طبيعت غير از چهارپايان موادى براى لباستان فراهم كرد كه از گرما و از آزار و سختى نسبت به يكديگر حفظتان مىكند و سپس مىگويد : ( كَذلِكَ يُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تُسْلِمُونَ - 81 / نحل ) يعنى بدينگونه نعمت خويش بر شما تمام مىكند ، بسا كه مسلمان و تسليم امر او شويد ، سپس مىفرمايد : ناسپاسان ( يَعْرِفُونَ نِعْمَتَ اللَّهِ ثُمَّ يُنْكِرُونَها وَ أَكْثَرُهُمُ الْكافِرُونَ - 83 / نحل ) نه اينست كه تشخيص نعمتهاى خداى و عجز و زبونى خويش نمىدهند بلكه مىشناسند و انكار مىكنند و بيشترشان كافر و ناسپاسند .